Firmy windykacyjne, banki, przedsiębiorcy, a nawet osoby fizyczne coraz częściej korzystają z e-Sądu. Elektroniczne postępowanie upominawcze, nazywane w skrócie EPU, jest dla powoda prostszą, tańszą i często szybszą drogą uzyskania nakazu zapłaty niż prowadzenie od początku tradycyjnego procesu.
Nie oznacza to jednak, że nakaz wydany przez e-Sąd jest mniej ważny niż inne orzeczenia. Nakaz zapłaty, od którego nie wniesiono skutecznie sprzeciwu, ma skutki prawomocnego wyroku. Po jego uprawomocnieniu e-Sąd nadaje mu klauzulę wykonalności z urzędu, a wierzyciel może skierować sprawę do komornika.
Jeżeli chcesz najpierw dowiedzieć się, czym jest takie orzeczenie i jakie skutki wywołuje, przeczytaj również artykuł: nakaz zapłaty – co to takiego?
W tym artykule wyjaśnię, ile czasu jest na wniesienie sprzeciwu od nakazu z e-Sądu, co powinno znaleźć się w takim piśmie, czy trzeba dołączać dowody oraz co dzieje się po skutecznym zaskarżeniu nakazu.
Czym jest e-Sąd?
W Polsce działa jeden e-Sąd właściwy do rozpoznawania spraw w elektronicznym postępowaniu upominawczym. Jest nim VI Wydział Cywilny Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie.
EPU służy do dochodzenia roszczeń pieniężnych. Nie można więc w tym trybie żądać na przykład wydania rzeczy albo ustalenia istnienia określonego prawa.
W elektronicznym postępowaniu upominawczym mogą być dochodzone roszczenia, które stały się wymagalne w okresie trzech lat przed dniem wniesienia pozwu. Nie oznacza to, że każde starsze roszczenie automatycznie wygasa. Oznacza natomiast, że nie powinno być dochodzone w EPU.
Nakaz z e-Sądu ma postać elektroniczną. Pozwany otrzymuje wydruk weryfikacyjny zawierający indywidualny kod pozwalający sprawdzić treść elektronicznego nakazu w systemie. To, że na dokumencie znajduje się kod, a nie tradycyjna pieczęć lub odręczny podpis sędziego, nie powoduje, że orzeczenie ma mniejsze znaczenie.
Dlaczego w kopercie z e-Sądu nie ma dowodów?
Jeśli zostałeś pozwany przed e-Sąd, powinieneś uważnie reagować na otrzymywaną korespondencję. Jest to szczególnie ważne, gdy w przesyłce znajduje się nakaz zapłaty wraz z odpisem pozwu.
Może dziwić, że do pozwu nie dołączono umowy, faktur, potwierdzeń przelewów, dokumentów dotyczących cesji wierzytelności ani innych dowodów wymienionych przez powoda. Nie jest to jednak błąd popełniony przy kompletowaniu przesyłki.
W EPU powód powinien wskazać dowody, na których opiera swoje żądanie, ale nie dołącza ich do pozwu. Sąd wydaje nakaz zapłaty na podstawie treści pozwu, jeżeli roszczenie i twierdzenia powoda nie budzą wątpliwości.
Nie oznacza to jednak, że sam fakt wydania nakazu przesądza, że powód rzeczywiście dysponuje kompletną dokumentacją albo że jego roszczenie zostanie uwzględnione po przeprowadzeniu zwykłego procesu.
Warto działać po otrzymaniu nakazu z e-Sądu
Po odebraniu nakazu nie należy czekać na rozprawę ani na „prawdziwy wyrok”. W elektronicznym postępowaniu upominawczym sąd nie wyznacza rozprawy przed wydaniem nakazu i nie wysłuchuje wcześniej stanowiska pozwanego.
To właśnie sprzeciw jest czynnością, która pozwala zakwestionować nakaz i zapobiec jego uprawomocnieniu w zaskarżonym zakresie.
Po otrzymaniu przesyłki warto od razu:
- zapisać dokładną datę jej odebrania,
- zachować kopertę,
- sprawdzić sygnaturę sprawy,
- przeczytać pozew i ustalić, kto dochodzi zapłaty,
- sprawdzić, jakiej kwoty dotyczy roszczenie,
- ustalić, czy nakaz jest kwestionowany w całości czy tylko w części.
Ile czasu jest na wniesienie sprzeciwu?
W przypadku nakazu zapłaty wydanego w EPU i doręczonego pozwanemu w Polsce termin na wniesienie sprzeciwu wynosi dwa tygodnie od dnia doręczenia nakazu.
Dnia, w którym przesyłka została odebrana, nie uwzględnia się przy obliczaniu terminu. Jeżeli nakaz doręczono we wtorek, termin co do zasady zakończy się we wtorek dwa tygodnie później.
Jeżeli jednak ostatni dzień terminu przypada w sobotę albo dzień ustawowo wolny od pracy, termin upływa następnego dnia, który nie jest sobotą ani dniem ustawowo wolnym od pracy.
Nie warto odkładać przygotowania sprzeciwu na ostatni dzień. Przed wniesieniem pisma może być konieczne sprawdzenie historii zadłużenia, wcześniejszych wpłat, umowy, wypowiedzenia albo dokumentów dotyczących sprzedaży wierzytelności.
Jak można złożyć sprzeciw od nakazu z e-Sądu?
Pozwany może wnieść sprzeciw na dwa sposoby.
Sprzeciw w formie papierowej
Papierowy sprzeciw można wysłać do sądu na adres:
Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie
VI Wydział Cywilny
ul. Boczna Lubomelskiej 13
20-070 Lublin
W piśmie należy wskazać sygnaturę sprawy, oznaczyć strony, określić zakres zaskarżenia i złożyć własnoręczny podpis.
Sprzeciw przez system EPU
Sprzeciw można również wnieść elektronicznie za pośrednictwem konta w systemie EPU. Wymaga to założenia konta i dokonania odpowiednich czynności bezpośrednio w systemie e-Sądu.
WAŻNE: sprzeciw wysłany zwykłym e-mailem albo za pośrednictwem platformy ePUAP nie wywołuje skutków prawnych i nie jest rozpoznawany przez e-Sąd.
Jeżeli pozwany wybierze elektroniczny sposób wnoszenia pism, kolejne pisma procesowe w tej sprawie również powinien składać przez system teleinformatyczny EPU.
Co napisać w sprzeciwie?
W sprzeciwie trzeba przede wszystkim wyraźnie wskazać, czy nakaz zapłaty jest zaskarżany w całości czy tylko w określonej części.
Przykładowo, jeżeli pozwany kwestionuje całe roszczenie, powinien jednoznacznie napisać, że zaskarża nakaz zapłaty w całości. Jeżeli natomiast zgadza się z częścią należności, ale kwestionuje pozostałą kwotę, musi dokładnie określić zaskarżony zakres.
W sprzeciwie należy również podnieść zarzuty procesowe, które zgodnie z przepisami trzeba zgłosić przed wdaniem się w spór co do istoty sprawy. Może chodzić na przykład o zarzut zapisu na sąd polubowny albo inne zarzuty, których późniejsze podniesienie byłoby spóźnione.
Sprzeciw można krótko uzasadnić i wskazać, dlaczego pozwany nie zgadza się z roszczeniem. Nie trzeba jednak na tym etapie przygotowywać pełnej odpowiedzi na pozew zawierającej rozbudowane postępowanie dowodowe.
W papierowym sprzeciwie warto zawrzeć przede wszystkim:
- oznaczenie e-Sądu,
- imiona i nazwiska albo nazwy stron,
- sygnaturę akt,
- wskazanie nakazu, którego dotyczy pismo,
- informację, czy nakaz jest zaskarżany w całości czy w części,
- ewentualne zarzuty procesowe,
- krótkie przedstawienie stanowiska,
- własnoręczny podpis pozwanego albo jego pełnomocnika.
Czy do sprzeciwu trzeba dołączyć dokumenty?
Nie. Do sprzeciwu od nakazu zapłaty wydanego w EPU nie dołącza się dowodów.
Nie należy więc załączać do niego umów, potwierdzeń zapłaty, korespondencji, wydruków z konta ani innych dokumentów mających wykazać bezzasadność roszczenia.
Nie oznacza to jednak, że dokumenty te nie będą potrzebne. Jeżeli wierzyciel po umorzeniu EPU złoży nowy pozew w zwykłym postępowaniu, pozwany będzie mógł przedstawić swoje dowody przed sądem rozpoznającym nową sprawę.
Już na etapie przygotowania sprzeciwu warto więc zgromadzić dokumentację, nawet jeśli nie będzie ona dołączana do samego pisma kierowanego do e-Sądu.
Czy sprzeciw od nakazu z e-Sądu podlega opłacie?
Sprzeciw od nakazu zapłaty wydanego w elektronicznym postępowaniu upominawczym nie podlega opłacie sądowej.
Nie należy mylić sprzeciwu w postępowaniu upominawczym z zarzutami od nakazu zapłaty wydanego w postępowaniu nakazowym. Są to różne środki zaskarżenia, a zasady ponoszenia kosztów w postępowaniu nakazowym wyglądają inaczej.
Co dzieje się po skutecznym wniesieniu sprzeciwu?
Jeżeli sprzeciw został wniesiony prawidłowo i w terminie, nakaz zapłaty traci moc w zaskarżonym zakresie, a e-Sąd umarza postępowanie w tej części.
Jeżeli nakaz został zaskarżony w całości, traci moc w całości i całe elektroniczne postępowanie upominawcze zostaje umorzone.
Jeżeli sprzeciw dotyczy tylko części zasądzonej kwoty, nakaz traci moc jedynie w tej części. Niezaskarżona część może się uprawomocnić i po nadaniu klauzuli wykonalności stanowić podstawę egzekucji.
Po wniesieniu sprzeciwu sprawa nie jest automatycznie przekazywana z e-Sądu do sądu właściwego dla miejsca zamieszkania pozwanego. Postępowanie w EPU zostaje umorzone, a powód musi zdecydować, czy chce ponownie wystąpić z pozwem w zwykłym postępowaniu.
Czy wierzyciel ma tylko trzy miesiące na ponowne wniesienie pozwu?
Nie. Stwierdzenie, że wierzyciel po umorzeniu EPU ma wyłącznie trzy miesiące na ponowne pozwanie dłużnika, jest zbyt dużym uproszczeniem.
Trzymiesięczny termin ma szczególne znaczenie dla zachowania skutków pierwotnego pozwu. Jeżeli powód w ciągu trzech miesięcy od dnia wydania postanowienia o umorzeniu EPU złoży przeciwko temu samemu pozwanemu pozew o to samo roszczenie w innym postępowaniu, skutki prawne związane z wniesieniem powództwa są liczone od dnia złożenia pozwu w e-Sądzie.
W takim przypadku opłatę uiszczoną od pozwu w EPU zalicza się na poczet opłaty od nowego pozwu. Sąd może również, na żądanie strony, uwzględnić koszty poniesione w elektronicznym postępowaniu upominawczym.
Upływ trzech miesięcy nie powoduje jednak automatycznie wygaśnięcia roszczenia. Powód może spróbować wnieść pozew później, o ile roszczenie nie jest przedawnione i nie istnieje inna przeszkoda do jego dochodzenia. Nie skorzysta jednak wtedy z zachowania skutków związanych z pierwotnym pozwem w EPU.
Jak można bronić się w dalszej sprawie?
Wniesienie sprzeciwu nie oznacza automatycznego wygrania sporu. Powoduje jednak, że wierzyciel nie może prowadzić egzekucji na podstawie zaskarżonego nakazu i musi ponownie skierować roszczenie do sądu, jeżeli nadal chce dochodzić zapłaty.
W nowym postępowaniu pozwany może przedstawić pełne stanowisko, zarzuty oraz dowody. W zależności od sprawy znaczenie mogą mieć między innymi:
- całkowita albo częściowa spłata zadłużenia,
- brak zawarcia umowy wskazanej przez powoda,
- nieprawidłowe wyliczenie dochodzonej kwoty,
- przedawnienie roszczenia,
- brak skutecznego wypowiedzenia umowy,
- brak wykazania prawidłowej cesji wierzytelności,
- niedozwolone postanowienia umowne,
- naliczenie nienależnych odsetek, opłat lub prowizji,
- dochodzenie roszczenia od niewłaściwej osoby.
Jeżeli nakaz dotyczy starego zadłużenia albo roszczenia dochodzonego przez fundusz sekurytyzacyjny lub firmę windykacyjną, sytuację można przeanalizować w ramach antywindykacji i obrony przed dochodzonym zadłużeniem.
W przypadku pozwu złożonego przez bank znaczenie może mieć również dokładna analiza umowy, wypowiedzenia oraz sposobu naliczenia należności. Więcej informacji znajduje się na stronie dotyczącej sporów z bankami.
Co się stanie, jeśli sprzeciw nie zostanie wniesiony?
Jeżeli pozwany nie wniesie sprzeciwu w terminie, nakaz zapłaty ma skutki prawomocnego wyroku.
Po uprawomocnieniu e-Sąd nadaje nakazowi klauzulę wykonalności z urzędu. Wierzyciel może następnie skierować sprawę do komornika, który może prowadzić egzekucję między innymi z rachunku bankowego, wynagrodzenia, ruchomości albo nieruchomości.
Mówiąc po ludzku – nie warto ignorować nakazu tylko dlatego, że nie odbyła się rozprawa i do pozwu nie dołączono dokumentów. Brak reakcji może doprowadzić do egzekucji, zanim sąd kiedykolwiek zapozna się ze stanowiskiem pozwanego.
Co jeśli nakaz wysłano na nieaktualny adres?
Jeżeli pozwany dowiaduje się o nakazie dopiero od komornika albo po upływie terminu na sprzeciw, w pierwszej kolejności trzeba sprawdzić, na jaki adres kierowano korespondencję oraz czy doręczenie było skuteczne.
W EPU znaczenie może mieć między innymi zgodność adresu, pod którym pozostawiono zawiadomienia, z adresem ujawnionym w rejestrze PESEL. Nie można więc przyjąć prostej zasady, że każde pismo wysłane pod nieaktualny adres jest automatycznie nieskutecznie doręczone.
Każda taka sytuacja wymaga indywidualnej analizy akt, informacji o doręczeniu i rzeczywistego miejsca zamieszkania pozwanego.
Czy można przywrócić termin na wniesienie sprzeciwu?
Jeżeli termin został rzeczywiście przekroczony, ale nastąpiło to bez winy pozwanego, można rozważyć złożenie wniosku o jego przywrócenie.
Wniosek składa się co do zasady w ciągu tygodnia od ustania przyczyny, która uniemożliwiła terminowe wniesienie sprzeciwu. Trzeba uprawdopodobnić okoliczności uzasadniające wniosek, a równocześnie złożyć sam sprzeciw.
Samo wniesienie wniosku o przywrócenie terminu nie wstrzymuje automatycznie postępowania ani wykonania prawomocnego nakazu. Sąd może jednak, zależnie od okoliczności, wstrzymać wykonanie orzeczenia.
Z tego względu po uzyskaniu informacji o prawomocnym nakazie albo rozpoczętej egzekucji należy działać możliwie szybko.
Można skorzystać z pomocy prawnika
Sprzeciw od nakazu z e-Sądu nie zawsze musi być rozbudowany, ale błędne ustalenie terminu, niewłaściwy sposób wysłania pisma albo brak jednoznacznego wskazania zakresu zaskarżenia mogą znacząco pogorszyć sytuację pozwanego.
Pomoc prawnika może obejmować między innymi sprawdzenie skuteczności doręczenia, obliczenie terminu, przygotowanie sprzeciwu, analizę roszczenia oraz ocenę argumentów, które mogą zostać wykorzystane, jeżeli wierzyciel ponownie skieruje sprawę do sądu.
Sprzeciw od nakazu z e-Sądu – podsumowanie
Po otrzymaniu nakazu zapłaty z e-Sądu najważniejsze jest pilnowanie terminu. W typowej sprawie pozwany ma dwa tygodnie od doręczenia nakazu na wniesienie sprzeciwu.
Sprzeciw można złożyć papierowo albo przez konto w systemie EPU. Nie należy przesyłać go zwykłym e-mailem ani przez ePUAP. Do sprzeciwu nie dołącza się dowodów i nie pobiera się od niego opłaty sądowej.
Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje utratę mocy nakazu w zaskarżonym zakresie oraz umorzenie postępowania przed e-Sądem. Jeżeli wierzyciel nadal chce dochodzić zapłaty, musi wnieść nowy pozew.
Termin trzech miesięcy nie jest ostatecznym terminem na ponowne dochodzenie roszczenia. Jego zachowanie pozwala jednak powodowi skorzystać ze skutków prawnych pierwotnego pozwu i zaliczyć wcześniej wniesioną opłatę na poczet opłaty od nowej sprawy.
Najgorszym rozwiązaniem jest pozostawienie nakazu bez reakcji. Po uprawomocnieniu może on stać się podstawą egzekucji komorniczej, a odwrócenie skutków zaniechania będzie znacznie trudniejsze niż terminowe wniesienie sprzeciwu.
